Filozofska istraživanja, Vol. 38 No. 4, 2018.
Original scientific paper
https://doi.org/10.21464/fi38415
Heraklit i misterijsko bogoštovlje
Igor Mikecin
; Sveučilište u Zagrebu, Filozofski fakultet, Ivana Lučića 3, HR–10000 Zagreb
Abstract
Među onim Heraklitovim gnomama u kojima se iskazuje prijekor prema različitim oblicima ondašnjega hellenskog bogoštovlja, to jest prema načinu izvršavanja bogoštovnih obreda, ističu se one koje se odnose na misterijski obred i na misterijsko bogoštovlje uopće. Pod misterijskim bogoštovljem u Heraklita se misli, s jedne strane, na eleusinske i dionyske, odnosno orphičko-dionyske misterije, a s druge strane, na misterijska obilježja dionyskih hthonskih svetkovina, što dolazi do izraza u gnomama o lenajskoj svetkovini i o lenama i bakchima kao sudionicima u toj svetkovini. Iza Heraklitova napada na misterijsko bogoštovlje krije se prijepor između Heraklita i Orphika, koji svoj nauk o besmrtnosti duše dovode u vezu s mitom o Dionysu Zagreju ili hthonskom Dionysu. Nasuprot orphičkom prevladavanju smrti besmrtnim životom duše i razdvajanju duše i tijela, u Heraklita se stječe uvid u istost i jedinstvo života i smrti te usmrtivu nesmrtnost sebe otjelovljujuće duše. Nesvetom i prividnom posvećenju misterijskog bogoštovlja Heraklit suprotstavlja istinsko posvećenje u otajstvo onoga mudrog, koje se sastoji u sebespoznaji kao suzborju zbora čovječje duše i uvijek jesućega zbora samog.
Keywords
Heraklit; misteriji; Orphici; Dionys; zbor; život; smrt; duša
Hrčak ID:
219478
URI
Publication date:
14.2.2019.
Visits: 2.255 *