Skoči na glavni sadržaj

Izvorni znanstveni članak

Politička ekonomija reformiranja samoupravnog socijalizma – od europeizacije Jugoslavije do balkanizacije današnjeg EU-a

Bogomir Kovač ; Ekonomski fakultet Sveučilišta u Ljubljani, Ljubljana, Slovenija


Puni tekst: hrvatski pdf 115 Kb

str. 74-91

preuzimanja: 927

citiraj


Sažetak

Šezdesete godine XX. stoljeća znače kraj europskog zlatnog doba poslijeratnog
razvoja, a socijalističke ekonomije, premda nedovoljno spremne za
prilagođavanje novim situacijama, počinju s ekonomskim reformama. Jugoslavenska
savezna vlast najavila je ekonomske reforme 1961. i 1965. koje
označavaju najbolji program reformi i modernizacije u institucionalnom
razvoju socijalističke Jugoslavije. Samoupravni se sistem bazirao na premisama
da državna kontrola ekonomije i državno planiranje moraju biti zamijenjeni
slobodnim djelovanjem društvenih poduzeća, indikativnim planiranjem
i tržišnim mehanizmom. Kraigherova reforma (1965) s jedne je strane ojačala
razvojne poluge i pozicionirala industriju kao vodeću ekonomsku snagu, a
s druge utvrdila stabilizacijski program. Međutim, politika stabilizacije nije
uspjela zadovoljiti očekivanja, njene su restriktivne mjere vodile do novih
neravnoteža. Kraigherova reforma tako je povećala ekonomsku volatilnost,
ekonomski rast je pao, a inflacija i vanjski dugovi porasli. Savezna vlada nije
imala rešenja za takvu situaciju. Krajem šezdesetih jugoslavensko se ekonomsko
čudo primaklo kraju. Komunističke vlasti pripremile su ustavne promjene
u cilju discipliniranja nosilaca ekonomskih reformi i liberalnih ekonomskih
politika. Socijalističke ekonomije, slično kao države sadašnjeg EU-a (Velika
recesija 2008-2013), nisu bile sposobne dati brze i adekvatne odgovore na krizu.
To je bio ključan razlog dezintegracije druge Jugoslavije i možda postaje
nova forma balkanizacije EU-a.

Ključne riječi

samoupravni sistem, jugoslavenski socijalizam, socijalističke ekonomske reforme, Kraigherova ekonomska reforma, balkanizacija EU-a

Hrčak ID:

89182

URI

https://hrcak.srce.hr/89182

Podaci na drugim jezicima: engleski

Posjeta: 1.665 *