Skip to the main content

Review article

Religijski identiteti i društvena struktura Bosne i Hercegovine

Nebojša Šavija-Valha orcid id orcid.org/0000-0002-1641-8773 ; Nansen Dialogue Center, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina


Full text: croatian pdf 729 Kb

page 49-67

downloads: 2.980

cite


Abstract

Tekst u povijesnoj perspektivi analizira stukturne pretpostavke stvaranja religijskih identiteta u Bosni i Hercegovini. U intersekciji heterogenog porijekla bosanskohercegovačkog stanovništva, uticaja paganizma i narodnih vjerovanja te geopolitičke situiranosti na razmeđi djelovanja velikih imperija, procesima pokrštavanja i islamizacije produciraju se religijski identiteti u Bosni i Hercegovini. Zbog djelovanja navedenih faktora pokrštavanje i islamizacija ne uspijevaju zahvatiti cijelo stanovništvo, koje uvijek ostaje raspodijeljeno između nekoliko koegzistirajućih religijskih institucija: katoličanstva, pravoslavlja, Crkve bosanske i islama. Kroz instituciju milleta, dozvoljavajući relativne kulturne i socijalne slobode u okviru vlastite religijske zajednice, Otomansko Carstvo osigurava pretpostavke za etničko modeliranje religijskih zajednica, ali i »političko« artikuliranje. Međuigra tih agenasa čini osnovu interakcije među religijskim skupinama i može se promatrati na dvije komplementarne razine: jedna je vertikalna, »politička«, u kojoj vladaju hijerarhijski i diskriminativni odnosi; druga je lateralna, »društvena«, koja je sfera egalitarizirajuće transgrupne i intergrupne socijalne prakse. Obje razine imaju svoje religijske aspekte: u prvoj je riječ o institucionaliziranim religijama, a u drugoj o »narodnoj« religiji, sinkretizmu pretkršćanskih tradicija i elemenata kršćanstva i islama. Tako religija u bosanskohercegovačkom društvu djeluje na totalitarizirajući način te se istovremeno pokazuje kao primarni repertoar simboličkih elemenata i temeljni mehanizam artikulacije daljnjih grupnih identificiranja – etničkih i nacionalnih.

Keywords

Bosna i Hercegovina, religijski identiteti, religija, kršćanstvo, islam, Crkva bosanska, millet

Hrčak ID:

40108

URI

https://hrcak.srce.hr/40108

Article data in other languages: english french

Visits: 4.334 *