Izvorni znanstveni članak
Istraživanja proizvodnje željeza u Podravini: metodološki pristupi, tehnološka obilježja i izvori sirovine
Tajana Sekelj Ivančan
orcid.org/0000-0001-5992-8434
; Institut za arheologiju, Zagreb
*
Tena Karavidović
; Institut za arheologiju, Zagreb
*
* Dopisni autor.
Sažetak
Rad donosi pregled dosadašnjih istraživanja proizvodnje željeza u Podravini u kasnoj antici i ranom srednjem vijeku, s naglaskom na metodološke pristupe, tehnološka obilježja proizvodnje na temelju arheološkog terenskog zapisa i podrijetlo sirovine. Istraživanja su obuhvatila terenske površinske preglede, geofizičke prospekcije, ciljana arheološka iskopavanja te geoarheološke, geokemijske i mineraloške analize. Na temelju površinskih nalaza zgure, ulomaka glinenih stijenki peći i keramičkih sapnica prepoznat je velik broj lokaliteta povezanih s proizvodnjom i primarnom obradom željeza, dok su geofizička istraživanja omogućila preciznije lociranje podpovršinskih ostataka peći i metalurškog otpada. Arheološki nalazi s lokaliteta Virje – Volarski breg, Sušine te Hlebine – Velike Hlebine pokazali su da se željezo proizvodilo postupkom izravne redukcije u manjim talioničkim pećima, uz dokaze i o postredukcijskoj obradi poluproizvoda. Posebno važan rezultat istraživanja odnosi se na potvrdu lokalnog podrijetla sirovine, odnosno iskorištavanja močvarne željezne rude. Povezivanjem arheologije krajolika, arheometalurgije i geoarheologije rad pruža uvid u tehnološke, gospodarske i okolišne aspekte željezarstva u Podravini.
Ključne riječi
Podravina; terenski površinski pregled; talioničke peći; željezo; zgura; sapnice; taljenje; kovanje; željezna ruda; geoarheologija; arheometalurgija
Hrčak ID:
350981
URI
Datum izdavanja:
25.6.2026.
Posjeta: 0 *