Izvorni znanstveni članak

https://doi.org/10.2478/aiht-2025-76-4033

Vodeni ekstrakt korijena Gentiana lutea ublažava genotoksičnost izazvanu hidroksiurejom putem antioksidacijske zaštite i poticanja popravka oštećenja DNA

Ksenija Radošević orcid.org/0009-0001-4881-9715 ; University of Belgrade, Vinča Institute of Nuclear Sciences, Belgrade, Serbia
Mila Kostić orcid.org/0009-0007-7948-5731 ; University of Belgrade, Vinča Institute of Nuclear Sciences, Belgrade, Serbia
Marijana Janić orcid.org/0000-0002-0080-2201 ; University of Belgrade, Vinča Institute of Nuclear Sciences, Belgrade, Serbia
Ivan Jovanović ; University of Belgrade, Vinča Institute of Nuclear Sciences, Belgrade, Serbia
Maja Živković ; University of Belgrade, Vinča Institute of Nuclear Sciences, Belgrade, Serbia
Ana Valenta Šobot orcid.org/0000-0002-8429-1399 ; University of Belgrade, Vinča Institute of Nuclear Sciences, Belgrade, Serbia
Jelena Filipović Tričković orcid.org/0000-0001-5450-0842 ; University of Belgrade, Vinča Institute of Nuclear Sciences, Belgrade, Serbia

Sažetak

Hidroksiureja je kemoterapijski lijek koji se koristi za liječenje različitih stanja, uključujući anemiju srpastih stanica i mijeloproliferativne malignitete. Štetni učinci hidroksiureje očituju se kao sekundarni genotoksični učinci na normalne stanice, što naglašava potrebu za istraživanjem prirodnih genoprotektivnih sredstava koja bi mogla pružiti zaštitu normalnim stanicama. Cilj ovoga istraživanja bio je ispitati potencijal ekstrakta korijena Gentiana lutea L. u sprječavanju oštećenja DNA izazvanog hidroksiurejom u primarnim ljudskim mononuklearnim stanicama periferne krvi in vitro. Ukupni sadržaj fenola i flavonoida u ekstraktu (TPC i TFC) određen je, a sposobnost ekstrakta da neutralizira slobodne radikale procijenjena je pomoću DPPH i ABTS testa. Prije izlaganja hidroksiureji, mononuklearne stanice izložene su necitotoksičnim i negenotoksičnim koncentracijama ekstrakta za procjenu genoprotektivnih (CBMN test), antioksidacijskih (PAB i GSH testovi) te utjecaja na ekspresiju gena uključenih u popravak DNA i antioksidacijsku zaštitu (PARP1, OGG1 i MnSOD). TPC ekstrakta iznosio je 8,42 mg GAE/g, a TFC bio je ispod granice detekcije. Ekstrakt je pokazao sposobnost uklanjanja slobodnih radikala te je obnovio narušenu staničnu redoks homeostazu izazvanu hidroksiurejom, što se očitovalo normalizacijom PAB vrijednosti i povećanjem razine GSH. Predtretman s ekstraktom značajno je smanjio oštećenja DNA izazvana hidroksiurejom, i to na način ovisan o koncentraciji. Povećana ekspresija PARP1 i MnSOD gena, ali ne i OGG1, sugerira selektivan učinak ekstrakta na aktivaciju gena uključenih u popravak oštećenja DNA i antioksidacijsku zaštitu. Ovi nalazi pokazuju da ekstrakt djeluje genoprotektivno protiv oštećenja DNA izazvanog hidroksiurejom u mononuklearnim stanicama periferne krvi putem složenog mehanizma, što upućuje na njegov mogući potencijal u prevenciji sekundarnih genotoksičnih učinaka hidroksiureje.

Ključne riječi

ekspresija gena; genoprotekcija; kemoterapeutik; neutralizacija slobodnih radikala; žuta lincura

Hrčak ID:

342217

URI

https://hrcak.srce.hr/342217

Datum izdavanja:

23.12.2025.

Podaci na drugim jezicima: engleski

Posjeta: 374 *