Skip to the main content

Original scientific paper

Raspodjela oblika fosfora u sedimentima ispod uzgajališta tuna u srednjem Jadranu (Hrvatska)

Slavica MATIJEVIĆ ; Institute of Oceanography and Fisheries, P.O. Box 500, 21000 Split, Croatia
Jadranka BILIĆ ; Department of Preventive Medical Protection, (Croatian Armed Forces), Šoltanska 1, 21000 Split
Deni RIBIČIĆ ; University Centre for Marine Studies, University of Split, Croatia
Josipa DUNATOV ; University Centre for Marine Studies, University of Split, Croatia


Full text: english pdf 575 Kb

page 399-411

downloads: 537

cite


Abstract

U ovom su radu istraživani oblici fosfora u sedimentu sa dva uzgajališta tuna smještenih u uvalama Grška i Smrka (otok Brač). Istraživanja su provedena u svakoj uvali na dvije postaje unutar
zone uzgoja kao i na kontrolnoj postaji smještenoj u susjednoj uvali bez uzgajališta ribe. Mjerenja su uključivala koncentracije organskog fosfora (OP) i različitih oblika anorganskog fosfora: fosfor
vezan u biogenom (P-FD), autigenom (P-AUT) i detritusnom apatitu (P-DET), te fosfor vezan na okside i hidrokside željeza (P-Fe). U odnosu na prethodne analize fosfora u sedimentu Jadrana,
primijenjena je dodatna ekstrakcija u određivanju OP. U sedimentu su određeni i granulometrijski sastav, sadržaj organske tvari (OM), karbonata, (CA), organskog ugljika (C-ORG), i ukupnog dušika
(N-TOT), kao i redoks potencijal da bi se ispitala povezanost između oblika fosfora i navedenih fizikalno kemijskih parametara.
Rezultati su pokazali da su koncentracije ukupnog fosfora (TP) u sedimentu ispod kaveza ribe povišene i do 6 puta u odnosu na postaje u zoni uzgajališta i na kontrolnu postaju. Sekvencijalna
analiza anorganskog fosfora ukazala je na povišene koncentracije P-FD, P-AUT i P-Fe ispod kaveza u usporedbi s ostalim sedimentima. Izračunati udjeli svakog oblika fosfora u TP na svim postajama
su bili: P-FD (41%), P-Fe (32%), P-AUT (25%), P-ORG (1%) i P-DET (1%).U usporedbi sa prethodnim rezultatima istraživanja sedimenata pod antropogenim utjecajem u srednjem Jadranu, ustanovljeni su viši udjeli P-FD i P-AUT frakcije, kao i niži udjeli P-ORG. Izmijenjeni odnosi udjela P-AUT i P-ORG su rezultat primjene različite tehnike u ekstrakciji sedimenta. Iz vertikalnih su profila P-FD, P-Fe i P-AUT oblika bile vidljive povišene koncentracije u površinskom sloju (0-1cm) sedimenta ispod kaveza koje se mogu pripisati utjecaju rada uzgajališta. Redoks-potencijal sedimenta ispod kaveza je bio konstantno negativniji nego na kontrolnoj postaji što upućuje na pojačani unos organske tvari sa uzgajališta i njenu razgradnju u anoksičnim uvjetima. Molarni omjeri C-ORG/TP i C-ORG/N-TOT su bili značajno niži u sedimentu ispod kaveza u odnosu na kontrolnu postaju zbog pojačanog unosa P i dušikovih vrsta kao i zbog brze razgradnje organske tvari unesene u sediment.
Korelacijskom Spearman analizom svih istraživanih parametara je ustanovljena povezanost između oblika P, N-TOT, sitno-zrnatog sedimenta i sadržaja organske tvari koja se može objasniti povišenim unosom dušika i fosfora u organskoj tvari iz vodenog stupca. Odsutnost uobičajene korelacije između C-ORG i OM je zbog relativno brzog uklanjanja ugljika iz sedimenta ispod kaveza.

Keywords

Jadransko more, uzgajalište ribe, fosfor, sediment, SEDEX metoda

Hrčak ID:

97273

URI

https://hrcak.srce.hr/97273

Article data in other languages: english

Visits: 1.127 *