Izvorni znanstveni članak

https://doi.org/https://doi.org/10.5281/zenodo.19439318

Viktor Tausk: psihoanaliza pred aparatom

Srđan Damnjanović orcid.org/0000-0002-7039-870X ; Pravni fakultet za privredu i pravosuđe u Novom Sadu, Novi Sad *

* Dopisni autor.

Sažetak

Rad polazi od ponovnog čitanja spisa Viktora Tauska kako bi se pokazalo da njihov značaj prevazilazi okvir istorije psihoanalize. Tauskovi uvidi o aparatu za uticanje tumače se u širem teorijskom horizontu koji povezuje psihoanalizu, altiserovsku teoriju ideoloških aparata i lakanovsku analizu fantazma, ali u konretnijem kontekstu srpskog društva. U tom okviru aparat se ne razume samo kao tehnički ili institucionalni mehanizam, već kao struktura koja proizvodi subjektivnost, oblikuje želju, organizuje fantazme i generiše obrasce poslušnosti. Ratne traume, dezerterstvo i „bekstvo u bolest“, koje su analizirali Tausk, Ferenci, Klajn, Šugar, Fanon i Lakan, nisu samo klinički fenomeni, već i simptomi delovanja šireg aparata moći. Državni aparati ne samo da proizvode psihičke poremećaje, već ih institucionalno recikliraju, reprodukujući postojeće odnose. Psihoanaliza se stoga javlja u procepu: kao deo aparata i kao subverzivni element. Analiza se proširuje na savremene političke i društvene procese, posebno na odnos između militarizacije, državnih institucija i proizvodnje subjekta u poluperifernim društvima. U tom smislu, povratak Tausku ne predstavlja samo istorijsku rekonstrukciju jednog zaboravljenog autora, već pokušaj razumevanja interpelacionog procesa u kojem se prepliću psihoanaliza, ideologija i politička ekonomija savremenog sveta

Ključne riječi

Psihoanaliza; Trauma; Viktor Tausk; izabrana trauma; uticajni aparat; ratna neuroza; dezerterstvo

Hrčak ID:

348960

URI

https://hrcak.srce.hr/348960

Datum izdavanja:

1.6.2026.

Posjeta: 0 *