Izvorni znanstveni članak
https://doi.org/https://doi.org/10.5513/JCEA01/27.3.5114
Alternaria mikotoksini u uzorcima voća i povrća u Republici Srbiji – postoji li uticaj na zdravlje ljudi?
Vojislava BURSIĆ
; Department of Environmental and Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 8, 21000 Novi Sad, Serbia
Tijana STOJANOVIĆ
; Department of Environmental and Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 8, 21000 Novi Sad, Serbia
*
Gorica VUKOVIĆ
; Field Test, Vinogradska 150b, 11000 Belgrade, Serbia
Nataša MANDIĆ
; Department of Environmental and Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 8, 21000 Novi Sad, Serbia
Milena POPOV
; Department of Environmental and Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 8, 21000 Novi Sad, Serbia
Bojan KONSTANTINOVIĆ
; Department of Environmental and Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 8, 21000 Novi Sad, Serbia
Nikola PUVAČA
; Department of Engineering Management in Biotechnology, Faculty of Economics and Engineering Management in Novi Sad, University Business Academy in Novi Sad, Cvećarska 2, 21000 Novi Sad, Serbia
Dušan MARINKOVIĆ
; Department of Environmental and Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 8, 21000 Novi Sad, Serbia
Antonije ŽUNIĆ
; Department of Environmental and Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 8, 21000 Novi Sad, Serbia
* Dopisni autor.
Sažetak
Gljive roda Alternaria mogu da proizvedu više od 70 različitih mikotoksina, koji se detektuju u rezličitim namirnicama i hrani za životinje, poput žitarica, pića (npr. vino), povrća i voća, čineći izloženost ljudi ovim toksinima mogućom, pre svega preko hrane i iz životne sredine. Alternaria mikotoksinima koji narušavaju zdravlje ljudi, smatraju se alternariol (AOH) i alternariol monometil etar (AME), posebno zbog svojstava karcinogenosti, mutagenosti i genotoksičnosti dok tentoksin (TEN) pre svega utiče na biljke. Cilj studije je bio da se detektuju nivoi AOH, AME i TEN u uzorcima voća i povrća sakupljenim na teritoriji Republike Srbije i da se proceni izloženost ljudi ovim mikotoksinima usled potencijalnog rizika po zdravlje. Rezultati pokazuju da u ispitivanim uzorcima nije detektovan ni jedan od tri ispitivana toksina. Istovremeno, Evropska Komisija apostrofira značaj monitoringa AOH i AME zbog mogućnosti da hroničan unos putem hrane prevaziđe granične vrednosti koje su od toksikološkog značaja. Stoga bi dalji monitoring u Republici Srbiji trebalo da bude proširen u obimu, kao i da se za procenu izloženosti primeni agregativni pristup zbog navedenih opasnosti po zdravlje ljudi, posebno mutagenih, karcinogenih i genotoksičnih.
Ključne riječi
alternariol; alternariol monometil etar; tentoksin; procena izloženosti; LC-MS/MS; procena rizika
Hrčak ID:
351481
URI
Datum izdavanja:
1.10.2026.
Posjeta: 0 *