Izvorni znanstveni članak
https://doi.org/10.33254/piaz.43.1.6
Dva rimskodobna sarkofaga sa područja planine Kosmaj u Srbiji: Manastir Pavlovac i Stojnik/Zoroljin
Mihajlo N. Džamtovski
; Department of Classical Archaeology, Faculty of Historical and Cultural Studies, University of Vienna, Vienna, Austria
Stefan D. Novaković
; Department of Archaeology, Faculty of Arts, University of Ljubljanа, Ljubljana, Slovenia
Natalija Z. Batoćanin
; Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Belgrade, Belgrade, Serbia
Sažetak
Ovaj rad predstavlja prvo sveobuhvatno istraživanje dva sarkofaga iz rimskog perioda sa područja planine Kosmaj u centralnoj Srbiji, od kojih jedan potiče iz manastira Pavlovac, a drugi iz okoline Stojnika. Iako su rimski kameni spomenici sa Kosmaja odavno poznati, ovi sarkofazi do sada nisu bili u potpunosti dokumentovani niti analizirani. Kroz detaljan opis, petrografsku analizu i poređenje sa regionalnim analogijama, studija donosi nova saznanja o njihovom materijalu, izradi i kulturnom kontekstu. Sarkofag iz Pavlovca, ukrašen nedovršenim girlandama, predstavlja redak primer u provinciji Gornjoj Meziji i okvirno se datuje u drugu polovinu 2. veka n. e. Nedekorisani sarkofag iz Stojnika, pronađen u sekundarnom kontekstu i bez dijagnostičkih obeležja, može se šire opredeliti u period od sredine 2. do 4. veka n. e. Imajući u vidu obilje krečnjaka na Kosmaju i gustu mrežu lokaliteta iz rimskog perioda, rad razmatra mogućnost lokalne proizvodnje, kao i potencijalni uticaj doseljenog stanovništva uključenog u rudarske aktivnosti. Rezultati doprinose boljem razumevanju umetničkih praksi, pogrebnih običaja i ekonomskog pejzaža ovog značajnog rudarskog područja, te ukazuju na potrebu za daljim istraživanjima, naročito petrografskim uzorkovanjem, radi identifikovanja mogućih kamenoloma i radionica.
Ključne riječi
girlande; funerarna umetnost; Kosmaj; Gornja Mezija; Pavlovac; rimska arheologija; sarkofazi; Srbija; Stojnik
Hrčak ID:
353257
URI
Datum izdavanja:
10.11.2026.
Posjeta: 0 *